Perły hodowlane

Hodowla pereł to skomplikowany i długotrwały proces. To dzięki niemu biżuteria z pereł hodowlanych jest tak piękna i unikatowa. Artykuł opisuje kolejne etapy hodowli pereł słonowodnych.




Skomplikowany proces tworzenia się pereł nie jest naturalną funkcją małży perłorodnych, lecz ich reakcją obronną na czynniki zakłócające równowagę procesów biologicznych organizmu małża. Z drugiej strony normalne funkcjonowanie każdego organizmu, w tym również małża, zależy od warunków otoczenia. Im warunki te będą korzystniejsze, tym lepszy rozwój fizjologiczny małża i silniejsze reakcje obronne. Takie optymalne warunki tworzenia się pereł może zapewnić tylko planowo prowadzona hodowla. W procesie hodowlanym pereł wyróżnia się cztery etapy.

Etap I

Etap pierwszy to połów materiału hodowlanego, najczęściej młodych małży lub małży w postaci larwalnej. Połowu dokonuje się w miesiącach letnich (lipiec, sierpień), używając do tego celu drewnianych klatek specjalnej konstrukcji. Wykorzystuje się tu wielką wrażliwość młodych małży na światło słoneczne i ich wrodzoną reakcję obronną polegającą na gwałtownym poszukiwaniu schronienia. Ponieważ konstrukcja klatek umieszczonych w wodzie zapewnia takie schronienie, połów małży dokonuje się jakby samoczynnie. W przeszłości czynności te były wykonywane przez młode dziewczyny odpowiednio wytrenowane lub młode mężatki. Schwytane małże przetrzymywane są w klatkach do listopada tj. 4-5 miesięcy, w czasie którym osiągają wielkość ok. 1,5 cm. W miarę dalszego wzrostu, w ustalonych terminach małże są czyszczone i przemieszczane do innych klatek o coraz to większych oczkach. Po upływie trzech lat osiągają wielkość ok. 7 cm.

Etap II

Drugi etap hodowli pereł to implantacja jąder do wnętrza małża. Okresem najdogodniejszym, ze względu na zimowy sen małży jest koniec kwietnia i października. Małże trzyletnie w pełni dojrzałe, o wielkości ok. 7 cm, przed zabiegiem wszczepienia jąder są starannie czyszczone, sortowane i ponownie umieszczane w klatkach na okres ok. 10 dni. W tym czasie przygotowywane są sztuczne jądra. Są to zwykłe małe kuleczki o średnicy 1,2-6,0 mm wykonane z muszli mięczaków słodkowodnych. Implantacje przeprowadza się w specjalnie przygotowanych i przystosowanych pomieszczeniach, dobrze oświetlonych, których jedyne wyposażenie stanowią małe, jednoosobowe stoliki. Wszczepień dokonują głównie kobiety, używając do tego celu odpowiednio dostosowanych do wielkości jąder i kształtu komórek nabłonkowych sterylnych narzędzi, wykonanych ze stali nierdzewnej. Najczęściej w jednym małżu umieszcza się 2 jądra: jedno w stopie, drugie w gonadzie. Cała operacja wymaga dużej fachowości i ostrożności. Warunkuje je ograniczony czas implantacji oraz późniejsze zachowania małża, który w przypadku uszkodzenia tkanki płaszcza swoją reakcję obronną kieruje głównie na zaleczenie obrażeń, a nie produkcję masy perłowej. Po implantacji małże umieszcza się w wodzie na 4-6 tygodni w klatkach po 10-12 sztuk. Po tym terminie małże są prześwietlane promieniami Roentgena w celu sprawdzenia, czy sztuczne jądro zostało przyjęte. Małże które wykazują pozytywne wyniki umieszczane są po 50-60 sztuk w klatkach, które następnie mocuje się do bambusowych tratw. Proces powstawania perły w organizmie małża rozpoczyna się w momencie podziału wszczepionych komórek nabłonkowych. W warunkach optymalnych małże zdolne są wytworzyć w ciągu roku warstewkę masy perłowej o grubości średnio ok. 0,15 mm.

Etap III

Trzecim etapem w procesie produkcyjnym jest zbiór pereł wieńczący trzyletni okres hodowli. Zbiorów dokonuje sie pomiędzy grudniem a lutym, ponieważ w tym okresie przyrost masy perłowej jest najmniejszy. Klatki z małżami podciąga się do brzegu, na którym na ustawionych, dużych stołach dokonuje się otwarcia muszli i rozbioru małży w celu wyjęcia z niej perły. Muszlę przeznacza się na produkcję nawozów mineralnych. Statystycznie na 100% implantowanych małży tylko co drugi dożywa czasów zbiorów, co dwudziesty daje perły o najwyższej jakości, natomiast 40% pozyskanych pereł jest dyskwalifikowana.

Etap IV

Czwartym etapem produkcji pereł hodowlanych jest ich techniczna obróbka i klasyfikacja. Perły po selekcji i wstępnym sortowaniu według wielkości na specjalnie do tego przystosowanych sitach. Perły z poszczególnych klas są dalej sortowane według innych dodatkowych kryteriów. Ostateczną klasyfikację przeprowadza się w procesie produkcyjnym biżuterii np. przy produkcji łańcuchów z pereł. Perły po nawierceniu są dobierane według stopnia nasycenia barwą, jakości połysku, specyficznych cech powierzchni.